Xhubleta

hubleta përfaqëson një nga veshjet tradicionale femërore më të hershme dhe më të veçanta të trashëgimisë kulturore shqiptare, e dokumentuar kryesisht në trevat malore të Shqipërisë Veriore, përfshirë Malësinë e Madhe, Dukagjinin dhe zonat alpine përreth. Ajo karakterizohet nga forma e saj unike në trajtë zileje, e ndërtuar nga breza shajaku të trashë, të përforcuar me elemente dekorative dhe funksionale.

Nga pikëpamja etnologjike dhe antropologjike, xhubleta përfaqëson një strukturë veshjeje me tipare arkaike, ku ornamentika, ngjyrat dhe kompozimi simbolik lidhen me sisteme të hershme besimi dhe me një botëkuptim parahistorik. Motivet gjeometrike dhe figurative të qëndisura në të janë interpretuar si shenja të kultit diellor, pjellorisë, ciklit të jetës dhe marrëdhënies së njeriut me natyrën, duke reflektuar një vazhdimësi kulturore që paraprin periudhat historike të dokumentuara.

Studimet krahasuese në fushën e etnologjisë ballkanike dhe arkeologjisë kulturore sugjerojnë se xhubleta ruan elemente formale dhe simbolike që mund të lidhen me tradita veshjeje të periudhave ilire dhe parailire. Kjo e bën atë një objekt me rëndësi të veçantë për studimin e identitetit kulturor shqiptar dhe të trashëgimisë materiale të Evropës Juglindore.

Në kontekstin bashkëkohor, xhubleta vlerësohet jo vetëm si objekt muzeal, por edhe si burim i rëndësishëm studimi për disiplinat e historisë së artit, antropologjisë kulturore dhe studimeve të identitetit. Ruajtja, dokumentimi dhe promovimi i saj përbëjnë një domosdoshmëri shkencore dhe kulturore për trashëgiminë shqiptare dhe atë evropiane.